Tekunica Titelski breg
Titelski breg logo

Svedok paleoklimatske i paleoekološke evolucije tokom poslednjih 600.000 godina Stepska zaravan – dom za 630 biljnih vrsta i stanište za preko 140 vrsta ptica

Stubarlija

Oko 800 m istočno od Feudvara konstatovana je nekropola, Stubarlija. Najstariji grob pripada prelaznom periodu ranog ka srednjem bronzanom dobu i radi se o skeletnom grobu. Najveći broj grobova pripada srednjem bronzanom dobu sa urnama tipa Dubovac i Belegiš, a zatim kasnom bronzanom dobu (urne Gava-Belegis II).  Najmlađi grobovi nekropole su skeletni grobovi s kraja starijeg gvozdenog doba (Sremska grupa).

Na ovoj nekropoli naucnici su mogli videti kakav je bio odnos stanovnika Feudvara prema mrtvima i  kako se menjao način sahranjivanja sa promenom stanovnika. 

Vatinci svoje umrle saplemenike sahranjuju u zgrčenom položaju, na boku. U grob se stavljaju darovi i sav lični pribor. Srednje bronzano doba donosi novo shvatanje zagrobnog života, pokojnici se spaljuju, a njihovi ostaci polažu u urne. Urne su pripremane sa puno pažnje i u većini slučajeva su bile ukrašene. U urni  sa spaljenim ostacima deteta pronađena su dva idola sa zvonastim donjim delovima.  Idol sa stubastom glavom i zvonastim donjim delom pripad šemi poznatih idola, a drugi idol sa zmijskom glavom, sasvim je nepoznat u stručnoj literaturi. Kasno bronzano doba obeležile su kanelovane urne.

Obzirom da su pokojnici spaljivani sa svojim ličnim predmetima, visoka temperatura ih je učinila neupotrebljivim. Divlja patina je uništila i prilog iz gore pomenutog skeletnog groba. Obzirom da su istraživanja nekropole bila locirana  na periferiji nekropole srednjeg bronzanog doba znači da su izostali bogati grobovi.

Pojava i upotreba gvožđa sa sobom je donela promene u drustveno-ekonomskim odnosima, pa i načinu sahranjivanja. Trajno su prekinute tradicije ravnih polja sa urnama i počinje nova era sa skeletnim grobovima.  Na Stubarliji su konstatovani skeletni grobovi kasnog gvozdenog doba koji pripadaju sremskoj grupi zapadno-balkanskog kompleksa (Bosutska kultura). Kao prilozi pokojnicima položenim na ledjima nalažene su Čertoza fibule, kauri školjke, đerdani od staklene paste. Nezaobilazni su darovi u hrani, neophodni na onom svetu koji su se nalazili u malim posudama od keramike.

Na lokalitetu Stubarlija je konstatovano i sarmatsko naselje III-IV veka.

Vredno je pomenuti da je tokom 1951-1952. na uzanom rubnom delu Platoa prema Tisi otkriveno 11 skeletnih grobova srednjovekovne nekropole (X-XI vek). Povod su bili nalazi delova ljudskih skeleta prilikom kopanja rovova za vojne potrebe 1947. Istraživanja su obavljena uporedo I na srednjovekovnom naselju Bostanište, koje se nalazi u donjem priobalnom delu susednog surduka Dukatar.

Izvor:

Predrag Medović, Vojvodina u praistoriji od neandertalaca do Kelta, 2006.

Predrag Medović, Stubarlija, nekropola naselja Feudvar, 2007.